काठमाडौं — यस वर्ष नेपालमा मनाइँदै आएको ‘क्रिसमस डे’ ले धार्मिक उत्सवको सीमाभन्दा बाहिर गएर विविधता, सहअस्तित्व र राष्ट्रिय एकताबारेको देशको बदलिँदो दृष्टिकोणलाई उजागर गरेको छ।
राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेल, प्रधानमन्त्री सुशीला कार्की र उपराष्ट्रपति रामसहायप्रसाद यादवले जारी गर्नुभएको शुभकामना सन्देशहरूले जातीय, भाषिक र सांस्कृतिक विविधताले भरिएको मुलुकमा धार्मिक सहिष्णुता र साझा मानवीय मूल्यको महत्वलाई एकै स्वरमा जोड दिएका छन्।
राष्ट्रपति पौडेलले क्रिसमसजस्ता पर्वहरूले फरक–फरक आस्थाका समुदायबीच आपसी विश्वास, सहिष्णुता र ऐक्यबद्धता मजबुत बनाउने बताउँदै यस्ता अवसरहरूले विविध समाजमा राष्ट्रिय एकता सुदृढ गर्न योगदान पुर्याउने धारणा राख्नुभएको छ।
प्रधानमन्त्री कार्कीले क्रिसमसले प्रेम, शान्ति र करुणाजस्ता सार्वभौमिक मूल्य प्रवर्द्धन गर्दै बहुधार्मिक नेपाली समाजमा सामाजिक सद्भाव कायम राख्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने बताउनुभयो। उहाँका अनुसार, विभिन्न धर्म र संस्कृतिले बनेको नेपालमा यस्ता पर्वहरूले ‘विविधतामा एकता’ को अभ्यासलाई जीवन्त बनाइराख्छन्।
उपराष्ट्रपति यादवले क्रिसमसको महत्वलाई संविधानले सुनिश्चित गरेको समानता, धार्मिक स्वतन्त्रता र सामाजिक न्यायसँग जोड्दै सांस्कृतिक तथा धार्मिक पर्वहरूले समावेशी लोकतान्त्रिक अभ्यासका लागि आधार प्रदान गर्ने उल्लेख गर्नुभयो।
राज्यस्तरका सन्देशभन्दा बाहिर हेर्दा पनि नेपालमा क्रिसमस क्रमशः साझा सामाजिक अनुभव बन्दै गएको देखिन्छ। काठमाडौं, पोखरा र सौराहाजस्ता प्रमुख सहर तथा पर्यटकीय केन्द्रहरूमा देखिने सजावट, सांस्कृतिक कार्यक्रम र व्यापारिक गतिविधिले यस पर्वको सामाजिक तथा आर्थिक प्रभाव विस्तार हुँदै गएको संकेत गर्छ।
पछिल्ला वर्षहरूमा गैर-इसाई समुदायको सहभागिता र सार्वजनिक बिदाको पुनःस्थापनाले नेपालमा धार्मिक सहअस्तित्वप्रतिको प्रतिबद्धतालाई अझ प्रस्ट पारेको छ। अब क्रिसमस केवल धार्मिक अनुष्ठान मात्र नभई सामूहिक सांस्कृतिक क्षणका रूपमा स्वीकारिँदै गएको देखिन्छ।
तर चुनौती भने उही छ—पर्वले बोकेको भावना दैनन्दिन जीवनमा कसरी उतार्ने ? उत्सवहरूले सद्भाव र साझा मूल्यको प्रतीकात्मक स्मरण गराए पनि सहिष्णुता, समानता र पारस्परिक सम्मानलाई औपचारिक अवसरभन्दा बाहिर पनि व्यवहारमा कायम राख्न सक्नु नै नेपालजस्तो बहुविविध समाजको वास्तविक परीक्षा हो।
