नेपाल र चीन सरकारबीच समन्वय गरी चीनको तिब्बत क्षेत्रबाट नेपालतर्फ बग्ने प्रमुख नदी तथा खोलानालामा अत्याधुनिक पूर्वसूचना तथा उच्च क्षमताको चेतावनी प्रणाली जडान गर्न आवश्यक छ।
सिन्धुपाल्चोकका नदी तटीय क्षेत्रमा पटक–पटक ठूलो क्षति हुने गरेको छ। त्यस्तै, रसुवा, त्रिशूलीलगायतका नदी तटीय बस्तीहरू पनि बाढी तथा अन्य प्राकृतिक विपद्बाट प्रभावित हुँदै आएका छन्। प्राकृतिक विपद् पूर्ण रूपमा रोक्न नसकिए पनि त्यसको पूर्वसूचना दिने र समयमै सतर्कता अपनाउने प्रभावकारी व्यवस्था गर्न सकिन्छ।
नदीको जलस्तर, बाँध तथा सम्भावित बाढीको जोखिमबारे समयमै सूचना दिने प्रभावकारी प्रणाली नहुने हो भने हरेक वर्ष ठूलो जनधनको क्षति व्यहोर्नुपर्ने अवस्था कहिलेसम्म कायम रहने? यस विषयलाई सामान्य रूपमा लिन मिल्दैन।
नेपाल र चीनका दुवै सरकार, सम्बन्धित निकाय तथा स्थानीय तहले तत्काल समन्वय गरी सीमा क्षेत्रका नदीहरूमा २४सै घण्टा निगरानी, स्वचालित जलस्तर मापन, साइरन तथा मोबाइल र डिजिटल पूर्वसूचना प्रणाली स्थापना गर्नुपर्छ।
प्राकृतिक विपद् पूर्ण रूपमा रोक्न नसकिए पनि समयमै सूचना पाएर मानिसको ज्यान र सम्पत्ति जोगाउन सकिन्छ। त्यसैले विपद् आएपछि राहत र क्षतिको विवरण संकलन गर्नेभन्दा पहिले नै जोखिम पहिचान गरी नागरिकलाई सतर्क गराउने प्रणाली विकास गर्नु आजको आवश्यकता हो।
अन्तिम आग्रह
रसुवा, नुवाकोट, गोरखा, चितवनलगायत नदी तटीय क्षेत्र तथा आसपासका बस्तीमा बसोबास गर्ने सम्पूर्ण नागरिकलाई सम्भावित बाढी, पहिरो तथा अन्य प्राकृतिक विपद्बाट सतर्क र सुरक्षित रहन आग्रह गर्दछौँ। नदीको जलस्तरमा असामान्य वृद्धि, ठूलो आवाज, पहिरो वा अन्य जोखिमका संकेत देखिएमा तत्काल सुरक्षित स्थानतर्फ जानुहोस् र सम्बन्धित निकायबाट जारी गरिएका सूचनालाई गम्भीरतापूर्वक पालना गर्नुहोस्।
साथै, राज्यका सम्पूर्ण सुरक्षा निकाय, उद्धार टोली, स्थानीय प्रशासन तथा सम्बन्धित निकायले सम्भावित विपद्को सामना गर्न आवश्यक जनशक्ति र स्रोत–साधन तत्काल परिचालन गरी उद्धार तथा राहत कार्यलाई उच्च प्राथमिकता दिनुपर्छ। विपद् आइपरेपछि मात्र होइन, विपद् आउनुअघि नै तयारी र सतर्कता अपनाऔँ—जनधनको सुरक्षा नै पहिलो प्राथमिकता हो।
